Ana Sayfa / Marakeş Anlaşması

Marakeş Anlaşması

Engellilerin Yayımlanmış Eserlere Erişiminin Kolaylaştırılmasına Dair Marakeş Anlaşması ve Olası Etkileri

Bu çalışmanın amacı, 18-27 Haziran 2013 tarihleri arasında Fas’ın Marakeş kentinde gerçekleştirilen Diplomatik Konferans’ta görüşülerek son hali verilen ve kent ile aynı adı taşıyan Anlaşmanın arka planını, amacını, ne gibi yenilikler getirdiğini, ulusal ve uluslararası düzeyde olası etkilerini değer-lendirmektir. Anlaşmanın tam adı “Kör, Görme Özürlü veya Diğer Matbuat Engellilerin Yayımlanmış Eserlere Erişiminin Kolaylaştırılmasına Dair Marakeş Anlaşmasıdır.”

[1]

Anlaşma, kısaca matbuat (basılı materyal) engelli kişilerin kullanımına uygun formatta kopyaların üretilmesi, dağıtımı ve sınır-aşan değişimini kolaylaştırmayı amaçlamaktadır. Bu amaca ulaşmak için Anlaşma âkit devletlere iç hukuklarında, “erişilebilir format” üretimi ve bunların ulusal ve uluslararası düzeyde dağıtımına olanak veren istisna hükümleri kabul etme yükümlülüğü getirmektedir.

Bilindiği gibi, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun 21 ila 25. maddelerinde eser sahibine eserden ekonomik olarak yararlanma konusunda mali haklar tanınmıştır. Buna göre, bir eserin işlenmesi, çoğaltılması, yayılması, temsili ve kamuya iletimine izin vermek ya da bunu yasaklamak hakkı münha-sıran eser sahibine aittir. Engelleri nedeniyle basılı materyalleri kullanamayan kişilerin yararlanmasına uygun kopyaların üretilmesi ve bunların dağıtılması da, eser sahibine tanınan bu haklar kapsamındadır. Bir başka ifadeyle, ilke olarak, eser sahibi izin vermedikçe engellilere özgü kopyaların üretilmesi, çoğaltılması, yayılması, kamuya iletimi eser sahibinin haklarına tecavüz oluşturur. Aynı şekilde bu tür nüshaların ihracı ya da ithali de eser sahibine tanınan haklar kapsamında olup aksine davranışlar hukuki ve cezai sorumluluk doğurur.


Metnin tamamını okumak için tıklayınız